Shoes in Saigon: Brands review

Gần đây có một số bạn bè hỏi về việc mua giày thì nên (1) mua ở đâu và cho (2) mức giá nào là hợp lý. Sau đây là review của bản thân mình về một số thương hiệu mà các bạn có thể tham khảo khi mua giày tại Sài Gòn.

  PS: 100% brand mình recommend đều là brand của chính các doanh nghiệp Việt làm. Không phải chủ trương bảo hộ mậu dịch nội địa, mà là vì khác với túi xách hay sneaker, giày tây phải làm theo đúng last (form chân) của người dân bản xứ mới thoải mái và tốt cho sức khỏe. Tự nó đã là một điều kiện tiên quyết để bạn ưu tiên chọn giày trong nước hơn giày ngoại. 

Fugashin:

IMG_20161209_085237.jpg

 

Giới thiệu

Nếu có thể giới thiệu một brand giày nào của VN khiến bạn có thể tự tin mua cho bản thân, mua tặng hay mua chưng, mình sẽ recommend Fugashin ngay.

 Điểm mạnh:

  • Rất đa dạng về phong cách, mức giá, kỹ thuật đóng và mẫu mã.
  • Uy tín trong chất lượng giày và dịch vụ hậu mãi. Có thể bắt kịp với chất lượng giày quốc tế, blog The Shoe Snob của J.FitzPatrick cũng đã có bài review về FGS (Link)
  • Service nhiệt tình, từ anh giám đốc đến bạn sales. Đây là điểm người nào quen với hãng đều thừa nhận.

 Điểm trừ:

  • Package có thể làm tốt hơn. VD: Cho màu shoe bag tương ứng màu hộp, hoặc có thêm 01 quyển sổ be bé về cách bảo dưỡng giày cho khách.
  • Chất lượng web hơi kém, nên bạn nào muốn xem giày thì nên trực tiếp đến store, vì nếu chỉ vào web sẽ thấy chán và không tập hợp được nhiều thông tin cần thiết.

Mức giá: 2,200,000 – 15,000,000 (Dòng đế McKay cao su – MTM full option).  Fugashin có bespoke ở mức giá 30,000,000.

Verdict: Có giá trị bình quân tốt nhất trong tất cả các lựa chọn. 

Mangii

Giới thiệu

Brand Mangii cũng là một brand Ma dê in Việt Nam chính hãng. Khác với FGS, Mangii ra đời sau hơn nhiều, nhưng cũng có những nét rất riêng và thú vị.

15538295_356652908033699_4031317116467544064_n.jpg

Một mẫu brogue của Mangii

 

 Điểm mạnh:

  • Last có đầu tư về mặt Orthopedics (giải phẫu xương) và cả về thẩm mỹ cho phù hợp vóc dáng đàn ông Việt (đa số chân có mu thấp và bè ngang, khác với chân của người Âu Mỹ). 
  • Merchandise tốt. Nếu là lần đầu tiên bạn đi mua giày tây, bạn sẽ feel được cảm giác của một gentleman mua giày khi đi vào cửa hàng giày của Mangii.
  • Service rất chuyên nghiệp.

Điểm trừ:

  • Form nhìn sẽ không mang tính đột phá lắm, nếu bạn là type người thích cổ điển thì Mangii ổn cả. Còn nếu thích last dạng đột phá, stylish thì có lẽ có những lựa chọn khác ổn hơn (thời điểm này thì Mangii bắt đầu tung ra một số last mới).
  • Chất lượng da: trung bình. Theo cảm nhận thì đa số da của Mangii là nhập từ Bắc Phi (Ai Cập). Có độ dày trung bình và cũng không quá đanh, bóng được như da của Annonay hay Du Puy – dòng da mà FGS hay cả CNES hay dùng.

Mức giá: 2,700,000 ~ 5,000,000 (Dòng đế McKay cao su – Đế goodyear MTM).

Verdict: Chất lượng, giá chấp nhận được và mạnh về cung cấp trải nghiệm khách hàng. 

CNES

img_20161208_112924

Black Captoe Oxford – Goodyear Welted của CNES

Đây là thương hiệu ruột của nhà máy Huy Hoàng – một trong những xưởng gia công giày Goodyear lớn của Việt Nam. Do là con ruột nên tính ra CNES có rất nhiều điểm mạnh việc tự sản xuất và phân phối, nhưng cũng còn nhiều điều phải cải thiện.

 Điểm mạnh:

  • Giá trị quân bình cho giày là rất ổn. Bản thân mình đã ghé thăm xưởng giày của CNES và ấn tượng về quy mô của họ, sắp xếp tổ chức khá ổn.
  • Có rất nhiều hàng tặng kèm cho khách hàng. Cũng với mức giá mua tại FGS, bạn sẽ được tặng kèm thêm cả thắt lưng, shoe trees, v.v..
  • Đa dạng kiểu dáng, mẫu mã, last và size. CNES hầu như có thể sản xuất bất kì dạng giày nào mà bạn yêu cầu, kể cả về cấu trúc và form (họ có một kho last rất lớn).
IMG_20161208_112513.jpg

Mũi split toe của CNES.

Điểm yếu

  • Last tuy tất nhiên là đẹp hơn hàng đại trà, và có đầu tư về mặt hoàn thiện, nhưng so với FGS hay một số hãng ngoại thì vẫn còn thô kệch đôi chỗ. Nhất là phần mũi và phần đường may.
  • Hệ thống bán lẻ của CNES trong Nam (tại Saigon) khá kém. Do hình thức ký gửi bán nên nhân viên các gian hàng này kiến thức không sâu, thua cả người mua và thường không quá mặn mà trong dịch vụ khách hàng.

Mức giá: 4,000,000 – 9,000,000 (Đế Goodyear rảnh mở, da Annonay – Đế may tay, da cấp cao của Tây Ban Nha tùy loại).

Verdict: Giá trị quân bình chỉ sau FGS, nhưng service tại Sài Gòn rất giới hạn.

Galuti

Nhà làm giày có thiết kế hứa hẹn nhất nhì Sài Gòn. Với các mẫu wholecut, hay derby có lẽ nói là rất tiệm cận các nhà làm giày sành điệu như Berluti hay Gaziano & Girling.

Điểm mạnh

  • Các form giày của Galuti thường rất “sleek” và nhất là mặt đánh màu (patina) có lẽ số 1 Sài Gòn, imo.
  • Chất da nhẹ, mỏng kiểu da của Ý. Có độ đanh ổn và có thể đánh bóng dễ dàng

Điểm trừ:

Có lẽ Galuti cũng có một vấn đề tương tự Fugashin là khâu marketing chưa chuyên nghiệp. Hình ảnh từ hộp giày đến website còn rất thô sơ và chưa làm cho người mua cảm thấy “đã” về cảm nhận.

Mức giá: 3,500,000 – 4,500,000 (Tùy dòng da)

Verdict: Top 3 nên mua tại Sài Gòn. 

Honorary Mention:

Rogers:

Cũng là một brand giày Việt, dù hiện tại chỉ tập trung phương Bắc nên mình chưa review, dù bản thân cũng đang có vài đôi của brand này.

img_20161208_111842

Oxford Half-brogue của Rogers

Veritas & Dominique Saint Paul:

11241804_297564687080911_7118707003558037957_n.jpg

Ảnh quảng cáo của DSP. Nguồn: DSP Facebook.

Review chung vì hai brand này có những điểm khá tương đồng với nhau.

1) Giá cao nhất vách. Do mặt bằng khá tốt và đầu tư kỹ lưỡng vào hình ảnh, branding và dịch vụ hậu mãi (đây là khoản mà tiền của bạn sẽ dùng để mua nhiều nhất).

2) Có những thiết kế riêng, đặc biệt DSP có lẽ là thương hiệu có những thiết kế thuộc hàng fashion forward nhất nước.

img_20161205_164430

Đế giày closed channel của Veritas.

3) Chất lượng có tương xứng không? DSP có lẽ còn gỡ gạc được do đầu tư về mẫu mã, màu sắc patina rất đột phá. Còn Veritas vẫn là dấu ?. Trừ khi bạn đã rành rẽ và biết mua gì, Veritas không phải là lựa chọn tốt ban đầu.

Có một thương hiệu cũng bán giày là Namidori, nhưng thương hiệu này có những vấn đề riêng, sau khi mua sắm tại đó thì mình không recommend mọi người nhiều, trừ khi bạn đã RÀNH về giày và biết rõ mình bỏ tiền ra để mua lại giá trị gì.

Lý do:

+ Namidori tuy offer nhiều giày, mức giá cũng không đắt, nhưng finish thường kém hơn một số lựa chọn tương đương.

+ Thương hiệu này không sản xuất trực tiếp, họ mua đi bán lại khá nhiều.

+ Nhân viên bán hàng tại Sài Gòn có chất lượng training không tốt, nếu so với các nhân viên tại FGS hay Mangii thì rõ ràng là không bằng.

+ Dịch vụ hậu mãi kém (có giúp bảo dưỡng 01 lần, nhưng chất lượng của việc bảo dưỡng này không bằng các hãng khác theo chính trải nghiệm bản thân).

Phía trên là những thương hiệu giày mà bản thân mình đã mua, hay trải nghiệm dịch vụ trực tiếp để review. Tất nhiên, có hàng tá những lựa chọn khác hiện nay và những nhận xét trên cũng chỉ là cảm nhận của chính bản thân mình ở tư cách khách hàng. Những lựa chọn khác hiện nay dễ thấy là (1) giày nhập từ Trung Quốc, chất lượng nhập nhèm dù mẫu mã khá bắt mắt, (2) một số hãng gia công tại Việt Nam, nhưng bản thân chưa mua sắm nên mình chưa có ý kiến. Mong những nhận xét trên là hữu ích cho các bạn, chúc các quý ông shop giày thành công!

Advertisements

What the brogue?

Trong những kiểu giày tây dạo gần đây khá nổi (tại VN là chính, vì Tây họ mang từ thời đại Công nghiệp mới rồi), đó chính là giày brogue – aka giày có đục đục/có hoa văn/có họa tiết. Bài viết này sẽ dành cho những người mới tìm hiểu về brogue.

img_6787

Màu sắc cũng rất quan trọng trong việc lựa chọn giày brogue. Các màu có tố chất của sắc nâu thông thường sẽ làm nổi bật các họa tiết brogue hơn đen. Nguồn: Tác giả

Thứ nhất, brogue ban đầu có công dụng rất practical. Gốc ở Ireland & cao nguyên Scotland đồng ẩm, người ta mang giày đục lỗ xuyên thấu để…thoát nước, nói theo cách này thì brogue chính là thủy tổ của Crocs. Tuy nhiên, như nhiều phong cách thời trang khác, mỗi thời đại sẽ có cách nhìn nhận và tiếp đón các gu khác nhau, brogue dần dần trở thành một hình thức trang trí chủ đạo trong giày tây. Nói dễ hiểu, những đường đục lỗ (thường có lỗ tròn nhỏ, to, cả những hình lục giác, diamond v.v..) đều gọi là brogue. Cho nên, dịch ra tiếng Việt sao cũng được, nhưng giờ bạn đã hiểu brogue cơ bản là gì.

Điều tiếp theo là brogue có rất, rất, rất nhiều dạng. Tuy nhiên, 3 kiểu giày phổ thông nhất của brogue chính là Full brogue, Half-brogue (tinh tế hơn sẽ gọi là Semi-brogue) và Quarter-brogue. Chi tiết như sau:

img_6728

Left to right: Fullbrogue in antique copper, Halfbrogue in Burgundy, Quarterbrogue in Chestnut. Nguồn: Tác giả

 

1. Full-brogue:
Dòng này là typical và xưa hơn cả xưa của giày tây. Thường được tạo dáng kiểu cánh chim, hay chữ W (tiếng Anh gọi là Wingtip – nên nếu các bạn nghe wingtip thì thường cũng có nghĩa nó là fullbrogue, dù không phải fullbrogue nào cũng làm theo dạng wingtip). Về full-brogue, các bạn sẽ thiếu nhiều kiểu khác như: U-tip, Longwing, nhưng phổ thông nhất sẽ vẫn là Full-brogue (hình đầu từ trái).

septieme-largeur-longwing-brogue

Longwing của Septieme Lageur (Nguồn: The Shoe Snob Blog). Cơ bản đường brogue ở mũi sẽ kéo dài đến tận phần gót giày, thay vì dừng lại ở điểm nào đó giữa giày như Wingtip.

Cơ bản, fullbrogue cũng có nghĩa là nhiều brogue nhất. Cấu tạo sẽ bao gồm đường trang trí brogue bo theo các đường may, và quan trọng nhất là phải có một medallion (mề đay) vẽ cũng bằng brogue trang trí ở phía mũi giày. Thiếu khoản này thì không gọi là fullbrogue được. Có một dạng biến thể khá hay của Wingtip là Austerity Brogue, nghĩa là giày cũng may bằng hình thức Wingtip, nhưng hoàn toàn không có đường brogue trang trí hay cả medallion, thể thức này khá sang trọng và cũng đẹp theo cách rất riêng.

ascot-shoes-mto-vass-oxford-austerity-brogue-antique-cognac-k-last-03_grande

Austerity Brogue của hãng Vass. Nguồn: Vass

Đôi chút về medallion: Có rất, rất nhiều hình thức khác nhau để trang trí mũi giày. Ở Saigon thì có hiệu giày Dominique de Saint Paul có hình thức brogue hình ngôi sao cờ Việt Nam khá lạ. Nếu bạn đặt giày theo hình thức làm riêng, thì việc tự chọn medallion cho mình cũng là một việc làm khá thú vị.

dominique-saint-paul-shoes-belt

Semi-brogue của Domique Saint Paul (Medallion có hình ngôi sao pentagram khá độc đáo). Nguồn: DSP

2. Half-brogue:
Cap-toe thường được xem là chuẩn mực formal hơn ở giày tây so với hình thức wingtip. Chính vì vậy, half-brogue là hình thức làm giày kết hợp cap-toe (đường may ngang mũi giày) và vẫn giữ medallion cũng như các đường brogue trang trí khác tương tự như fullbrogue. Hình thức này nói chung không quá đặc sắc về hình thức, nhưng vẫn là một lựa chọn cho những ai đam mê brogue.

3. Quarter-brogue
Đây là dạng brogue ít nhận được chú ý hơn từ các hãng giày. Một phần do nó quá đơn giản, hầu như không tách biệt nhiều khỏi hình thức của bất kỳ đôi giày trơn nào truyền thống trừ đường brogue chạy liền theo mép giày và đường captoe. Nếu bạn là người ít cầu kỳ, nhưng vẫn muốn có một chút độ độc đáo trong việc chọn trang phục, Quarter-brogue sẽ chính là best of the world.

Càng ít brogue, càng formal. Theo đó, fullbrogue sẽ casual nhất, cuối cùng là quarter-brogue. Tuy nhiên, kiểu dáng chỉ là một yếu tố quyết định độ nghiêm trang. Quan trọng nhất vẫn là màu sắc, cũng như chất liệu. Một đôi wingtip màu đen sẽ nghiêm chỉnh hơn rất nhiều một đôi quarterbrogue màu cognac da lộn. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là gu thẩm mỹ của riêng bạn và môi trường sinh hoạt/làm việc. Cho dù nhu cầu của bạn ra sao, sẽ luôn luôn có một loại brogue phù hợp cho bạn. Keep looking and dress well, gents.

IMG_6801.JPG

Good shoes maketh good dressers – Me.

Nói về giày tây (Pt 3) – Chọn kiểu giày gì?

Lần đầu mua giày, kinh nghiệm của mình có 2 nguồn tư vấn sau:

1) Giày của Papa để lại, papa nói kiểu gì mua kiểu đó.
2) Nhân viên bán hàng (em thấy anh đi kiểu này hợp nè).

Đáng tiếc, papa có thể sẽ không biết nhiều về giày, còn nhân viên bán hàng không phải ai cũng rành rẽ (tin mình khoản này). Nên bạn phải là người nắm rõ mình thích giày kiểu gì, hay chí ít, cũng phân biệt được tên gọi dựa vào phân loại để khi đi mua, mình dễ dàng yêu cầu chọn lựa hơn. Mặt khác, phân loại giày không dễ, do suy nghĩ và thói quen mà chúng ta dễ chia thành các loại khác nhau. Người ít đi giày sẽ chủ yếu gọi chung là giày lười/giày cột, người thời trang sẽ chia ra làm boots/giày cổ ngắn/giày trang trọng/giày casual. Ở đây mình sẽ nói chủ yếu về việc phân loại giày thông qua cách thức cấu tạo chung của mũ giày, một chút về tính thời trang của nó và cách ăn vận khi đi kèm. Các bậc thời trang thứ lỗi nếu người viết mạo phạm điều gì nhé.

MỘT SỐ LƯỢM LẶT
a/ Giày càng gọn, “sạch” phần show ra thì càng trang nhã.
b/ Giày ít trang trí chừng nào, formal hơn chừng đó.
c/ Da trơn (crust leather) sẽ nghiêm trang hơn da lộn (suade). Da cá sấu hay đà điểu, da rắn có lẽ dành cho những người cá tính hơn là bảo thủ.
d/ Màu đen là formal nhất, sau là dark brown, sau nữa là các sắc nâu trung, burgundy, xanh navy, tan, dark green v.v..(dù chuẩn mực thời trang ngày càng thay đổi suy nghĩ về thang bậc này).

*Mình sẽ không đi sâu vào phần kỹ thuật kiểu gọi phần gì là gì của đôi giày, vì có lẽ nhiều bạn đọc bài còn xa lạ. Ngoài ra, cũng đã rất nhiều người/nguồn nói về điều này. Thay vào đó, mình mượn một hình ảnh minh họa và link sau để các bạn cùng tìm hiểu. Nếu có thể mình sẽ làm một vlog sau.

** Đọc mô tả phần giày không hiểu cũng không sao, cứ mua mỗi kiểu một đôi, rồi bạn sẽ hiểu. 

cau-tao-mot-doi-giay-oxford-derby-1

Cấu tạo chung của Oxford & Derby (Source: Thebrocode)

GIÀY CÓ CỘT DÂY
1) OXFORD (BALMORAL) – mui giày đóng (closed lacing)
Cá nhân, đây là kiểu giày mình thích nhất, phần vì sở thích cá nhân, phần vì nó phù hợp cấu tạo chân mình (chân bằng & mu thấp). Trong tất cả sáng tạo về giày, Oxford luôn là lựa chọn thanh lịch và trang nhã nhất.  Phần dây cột của Oxford được giấu kỹ dưới phần mui giày, khi người mang cột khép lại, phần dây cột sẽ được che kín dưới phần mui giày, tạo nên tổng thể một đôi giày gọn & sạch.

img_20161209_093233

Oxford captoe đen – mui giày đóng.

Tuy nhiên, Oxford không phải không có khuyết điểm về style. Thứ nhất, nó rất formal. Thực sự, lúc đầu mới mua giày mình cũng chẳng hiểu thế nào là formal/informal vì cứ giày tây là lịch sự hơn giày Bitis/Nike rồi. Nhưng thực sự càng tìm hiểu về lịch sử, về styling thì các bạn sẽ thấy tính formal của phục trang đôi khi rất subtle, nhưng chỉ cần thêm/bớt một ít sẽ làm nên sự khác biệt. Ngoài ra, Oxford mang vào – xỏ ra cũng sẽ mất thời gian hơn. Nếu bạn nào làm việc ở môi trường mà giày dép phải ra – vào liên tục thì có lẽ không nên chọn Oxford trong lần mua đầu tiên.

2) DERBY (mui giày mở – open lacing):
Em họ của Oxford. Các bạn lưu ý là derby còn có 01 bà con là blucher (dù nói chung thì blucher giống Derby đến mức như so sánh Keira Knightley & Natalie Portman). Về cấu tạo thì cũng tương đồng Oxford, nhưng khác là thay vì Oxford có cấu tạo đóng, thì Derby lộ tất tần tật bộ đồ nghề dây mơ rễ má ra như hình.

img_20161209_090735

Suede derby – mui giày mở.

Vì lẽ đó, tựu trung thì Derby thường được cảm nhận là không formal kiểu khép kín như Oxford. Nhưng điểm mạnh nhất của Derby mà Oxford không thể có chính là độ vừa vặn của Derby khá thoải mái. Bạn nào mu chân cao hoàn toàn có thể thoải mái đi Derby mà không bị tình trạng cột dây không hết như Oxford. Ngoài ra, cũng là cột dây, nhưng theo kinh nghiệm bản thân, Derby đi gọn và nhanh hơn Oxford nhiều do chỉ cần nới lỏng dây ra là xỏ chân vào nhanh được. Ngoài ra, Oxford đi với quần casual thì nhìn hơi lạ, kiểu chúng ta không thuộc về nhau (bạn nào thử mang oxford đen mà đi với jeans nhạt màu, áo thun sẽ thấy rõ), nhưng Derby thì thoải mái phục trang theo lối hàng ngày dễ dàng. Theo mình, đây là kiểu giày đầu tiên mà một bạn trai tại VN nên mua, vì nó rất dễ mang, đủ lịch sự mà lại không quá cầu kì tách biệt so với đám đông.

GIÀY KHÔNG CỘT DÂY
1) Loafers:
Còn được gọi dưới cái tên dân dã: giày lười. Loafers là một loại giày rất thú vị, bị gán cái tên lười là bởi do nó không cần cột dây, thao tác mang vào tháo ra vỏn vẹn 3s so với việc ngồi tỉ mẩn thắt dây, cột nút, chỉnh căn ngay ngắn của giày cột dây. Vì lý do nào đó mà loafers hình như là loại giày phổ biến nhất mà mình thấy hiện nay, từ già đến trẻ đều chuộng.  May mắn thay, loại giày này vẫn khá đẹp nếu biết chỉn chu trong ăn mặc một chút.

15442173_1507791349235798_4858693296854585229_n

Penny loafers (CNES) Một đôi loafer màu nâu là bạn đường của những ai hay đi làm trễ (5s là phóng).

Loafers cũng có nhiều dạng, penny loafer, tassel loafer, Guccy loafer v.v.. loại phổ thông nhất mà các bạn biết hiện nay là penny loafer (loại giày có một miếng da ngắn vắt ngang giày, có cắt một lỗ hình bán nguyệt). Tên gọi penny vì theo các nhà “sử học” giày, ngày xưa sinh viên Mỹ vì sợ túng tiền gọi điện phone booth về nhà bất tử, nên có nhét vào mỗi chiếc 01 đồng penny, thành ra được 02 penny đủ gọi điện thoại. Không biết thực hư, nhưng quả thật là penny loafer rất tiện và đẹp chừng mực. Bạn nào đầu tư vào một đôi penny loafer nâu, đế goodyear (loại đế may chắc chắn nhất) thì ắt đôi giày sẽ phụng sự bạn rất nhiệt tình. Lưu ý: đế goodyear khá cứng và trông dày dặn, nên nếu bạn muốn có hình ảnh sleek, cảm giác đế mềm mại thì giày may đế blake (mckay) hay bolognese sẽ là những lựa chọn rất ổn về công năng.

2) Moccasins:
Cái vui của tiếng Việt là tên của loại giày nào cũng có thể..Việt hóa cho vui. Moccasins do đó còn có bí danh là giày mọi. Gọi là mọi cũng không phải không có lý do, vì gốc các của loại giày là của người da đỏ Bắc Mỹ (nhỏ mình cũng hay bất lịch sự gọi người ta là mọi da đỏ). Bản thân mình không thích dạng giày này, nhưng xã hội hình như rất chuộng nó, vì so với các dạng loafers mang tính trang trọng chút kiểu penny hay tassel, thì giày moccasins cực kì thoải mái. Với đặc thù thiết kế rất đơn giản, và thường có đế mỏng, chỉ đơn giản là một tấm cao su đúc tăng ma sát nên thường ai cũng có thể đi được dạng giày này. Dù mang nó để đi làm công sở nhìn rất ư là sloppy.

mens_driving_shoes_teaser

Driving shoes – tiếc là không phải gu của mình (nên không có hình). Source: globalblue

Tuy vậy, moccasins cao cấp không hề dễ làm. Phần khâu tay giữa phần da trên và da dưới thường phải làm handmade 100%, rất khó khâu máy. Mình có dịp vào nhà máy giày xem, và thường tỷ lệ giày moccasins bị trả dường như thường liên quan đến việc khâu tay bị lệch, không đều nhiều hơn là do các yếu tố khác.

3) Monkstrap:
Giày thầy tu. Các bạn cùng trang lứa hiện nay đang rất chuộng dạng giày này (mình cũng bắt đầu tập tành). Điều thích của dạng giày này là cũng khỏi cột dây, đơn giản chỉ cần gắn khóa lên và đi (có loại 01 khóa, có loại 02 khóa, còn loại 03 khóa hơi..mệt và hơi lỗi thời nên bạn đừng mua). Về cách thức này, thì việc khóa dây của giày monkstrap na ná dây nịt xỏ lỗ, càng xiết thì giày càng chặt, dù thực tế, vừa hay không sẽ không do độ chặt này quyết định, bạn nào thích fashion Ý sẽ thấy các anh con cháu của Da Vinci nhiều khi không khóa giày, do nó cần phải fit sẵn theo kiểu loafer, phong cách làng nhàng (nonchalant) này cũng là một đặc thù của vùng Nam Âu.

Ngoài ra, so với oxford thì có thể nói bạn nào có mu bàn chân mỏng thì phải cẩn trọng khi mua giày monkstrap, vì nó sẽ không khít kiểu như giày cột dây được. Monkstrap thường là dạng giày dễ gây tranh cãi, ai thích sẽ rất thích và ai không sẽ than trách nó cực kì. Cá nhân mình nghĩ đây là một sáng tạo giày rất thú vị, độ formal cao – thua oxford nhưng được hơn derby, do nhìn chung đôi giày vẫn sạch dây nhợ và trông khá sleek. Việc không cần cột dây cũng là một điểm cộng cho những ai hay bận rộn, hay môi trường làm việc thường xuyên phải cởi, tháo giày mà vẫn muốn giữ vẻ thanh lịch.

img_20161204_081841-1

Single monkstrap in burgundy (đã mua màu này thì xác định tránh xa các ngành nghề mang tính thanh niên nghiêm túc).

TÓM LẠI

Trừ boots là mình chưa cover trong bài viết, cũng như về thể loại giày brogue (đường đục lỗ trên giày) thì bài viết cũng list được những thể loại giày mà một average guy có thể thấy ở VN hiện nay. Thế giới giày tây nói chung là vẫn còn rất đa dạng, ngay cả trong một loại giày (oxford) sẽ còn chia ra rất nhiều kiểu trang trí, sắp xếp, chi tiết và cả chất liệu khác tạo thành rất nhiều lựa chọn cho người mua. VD: oxford da cá sấu sẽ làm nên một cảm giác rất khác so với chất liệu da bê/bò thông thường. Các bạn nếu thích dạng giày nào, có thể:

  1. Dùng pinterest, instagram search # để nhìn xem cảm giác mình có hợp với loại/kiểu giày đó không.
  2. Nghĩ xem lối sống/cách ăn vận của mình nằm trong thang bậc formal cỡ nào và chọn lựa.
  3. Nếu chưa có nhiều kinh phí, play it safe. Một đôi lúc nào đi cũng được (dù không là đẹp nhất) vẫn hơn một đôi đi cho duy nhất một mục đích rất đẹp nhưng xong lại xếp xó khi mình cần.

Chúc các bạn mua được đôi giày mình cần thật ưng ý.

Nói về giày tây (Pt 2) – Mua và mang thử

Về việc thử giày, mình có một số DOS & DON’TS theo kinh nghiệm như sau:

DOS:

1) Hỏi rõ giày này quy chuẩn theo hệ size nào. Size UK khác size US và ngược lại. Mình gửi kèm bảng tham khảo.

sizechart

Anw, tham khảo vẫn là tham khảo. Size 40 hãng này không có nghĩa là size 40 hãng khác.  Source: eBay

2) Đây là phần mà đa số người mới mua giày không biết: giày ngoài bề dọc, mà bạn hay được nôm na chỉ là size 40, 41, 42 v.v.. nó còn có bề ngang nữa (BOOM). Đây là lý do tại sao nhiều bạn đặt giày nước ngoài về, đã chọn đúng size mà sao đi hoài không vừa phải bán lại.

3) Kiểm tra độ fit theo cảm nhận về sự thoải mái, chứ đừng nghe theo kiểu gót phải thừa 1 ngón tay, v.v.. Mình có những đôi thừa mà vẫn chật, và có những đôi khít mà đi vẫn lỏng. Lý do: độ vừa của đôi giày đến từ rất nhiều yếu tố, vừa mu bàn chân, vừa gan lòng bàn chân (arch), vừa độ dài, vừa gót, vừa chiều ngang v.v.. thậm chí là do cả chất liệu của giày và cả thời gian da được tạo hình trên form giày (form giày gọi là last). Giày da lộn sẽ luôn thoải mái hơn là da trơn. Cho nên, bài học quan trọng nhất là bạn PHẢI trực tiếp thử giày. Dù nhiều hãng cho hồi trả nếu không vừa, nhưng việc thử giày trực tiếp không những giúp bạn đỡ mất thì giờ (do cứ phải chọn rồi trả) mà còn giúp bạn hiểu rõ hơn về đôi chân của mình cho những lần thử sau này.

img_20161209_085028

Size 8 của Fugashin – tương ứng 8,5 US hay 42 EU.

4) Khi thử giày, nên gentle với giày thử. Vì có thể bạn sẽ không mua đôi đó, cửa hàng sẽ cần phải bán lại nó ở trạng thái còn bán được. Mình từng thấy những khách hàng mang đổi trả những đôi giày rõ ràng bị xước đế da(do đi trên bề mặt nhám), nhăn rất thô bạo (do không vừa vẫn ráng thúc chân như mẹ con nhà Cám) xong vẫn nằng nặc yêu cầu nhà giày cho đổi số. Thực tâm, đó là những lỗi mà khách hàng nên tự chịu trách nhiệm thay vì đổ cho nhà giày.

5) Nói về thử giày, nếu bạn thử giày đế da (leather sole), nhớ đi trên bề mặt mềm mại kiểu thảm, hay mình thích kiểu trải tấm da cho khách đi thử. Nó đảm bảo đế đôi giày không bị hư hại nếu bạn trả lại và thử đôi khác.

6) Hãy lịch sự với nhân viên bán hàng, các bạn đó sẽ giúp mình rất nhiều nếu các bạn cảm thấy mình có chút tác phong dễ thương lịch sự (ví dụ: tặng kèm thêm vài món linh tinh, không đáng chi phí của cửa hàng nhưng mua vẫn mất tiền, hay giúp mình một số mẹo chọn giày tốt hơn v.v..). Tương tự, nếu mua không vừa và cần trả lại hãng giày, đừng đi trong giày quá 1h, vì sau thời gian đó giày sẽ bị form theo chân của bạn và khó bán lại được cho người khác.

7) Nếu bạn mua giày và cảm thấy lỏng/chật thì nên gia giảm +/- 01 size để cảm nhận độ fit tiếp theo. Nếu có độ fit nào 98% ổn rồi, thì có thể mua chứ không cần +/- size nữa vì lý do Giày sẽ hơi giãn nở và bám vừa chân hơn sau một thời gian sử dụng.

8) Nói về fit: nếu là giày dây, hãy thử cột/nới dây để thử. Có khi đôi giày đã vừa rồi, nhưng do bạn không thắt dây đúng nên vẫn có cảm giác lỏng/quá chất. Quan trọng hơn, là khi thử hãy đi lại như bình thường bạn hay đi. Nếu chỉ xỏ giày vào và nhìn gương thì rất dễ mua nhầm.

9) Nên thử giày vào chiều – tối. Chân bạn sẽ căng ra đúng kích cỡ thông thường của nó hơn sau một thời gian vận động.

Tóm lại: Đừng chỉ nhìn mình mang giày trong gương. Bạn PHẢI xỏ giày vào, đi lại quanh 01 vòng quanh phòng hay khu vực đi giày thử được để cảm nhận nó. Khác với quần áo, giày thường là khoản đầu tư đáng giá, và một khi không vừa và nếu cũng không được đổi trả thì việc làm cho giày vừa chân là rất hạn chế (nếu có thì cũng dễ ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sự thoải mái của giày). Khi đi lại, hãy cảm nhận hết dây thần kinh của bàn chân: có đau không (giày mới sẽ hơi cứng nhưng không đau kiểu rõ rệt), có lỏng/chật ở đoạn nào không, có thoải mái cho bước đi không? Nếu câu trả lời là không ở bất kì câu nào, bạn up/downsize hay thử qua dòng khác, còn nếu vẫn thích mẫu đó thì cứ mạnh dạn sang nhà giày khác đi thử. Mình từng kiếm một mẫu, một màu và phải đi hết 4 nhà giày mới chọn được size và mẫu như ý. Good shoes, they don’t come easy. 

 

15442173_1507791349235798_4858693296854585229_n

Penny loafers – Loafers nói chung thường dễ tạo cảm giác tuột gót, nhưng không phải cứ tụt gót là do giày không vừa chân bạn.

DON’TS
1) Chỉ nghe lời người bán. Mình đi gần hết các hiệu giày trung cấp/cao cấp ở SG (dù windows shopping là chính) thì thường nếu nhân viên của hãng nào do chính hãng tự sản xuất sẽ rành rẽ về giày hơn, do các bạn đó thường có điều kiện ra xưởng xem quy trình sản xuất và nhận được training tốt hơn. Ngược lại, các hãng mang tính mua đi bán lại, hoặc chỉ design, làm thương hiệu chứ không sản xuất thì nhân viên sẽ có kiến thức kém hơn một bậc (dù thi thoảng vẫn có một số bạn rất xuất sắc). Ví dụ: hỏi về chất liệu da thì chỉ chung chung là da ngoại nhập (nhưng ngoại nhập là nhập ở mô?). Ngoài ra khi hỏi về tốt / xấu của các loại da thì mụ mị hẳn. Kém nhất có lẽ là nhân viên của các quầy ký gửi ở department store, trừ khi họ cũng là nhân viên của hãng giày đào tạo, thì sẽ rất mù mờ về sản phẩm, tư vấn chỉ để đẩy được target và hầu như sẽ không educate được gì thêm cho khách hàng. Thật lòng, có lẽ mô hình department store sẽ sớm bị thay thế bởi cửa hàng chính hãng nếu tình trạng trả lương thấp và đào tạo kém cho nhân viên cứ tiếp diễn như hiện nay.

2) Không muốn harsh, nhưng mình hơi dị các trường hợp mang giày đen, quần sẫm màu và đi vớ trắng. Kiểu này chỉ hợp với Michael Jackson thôi, và tiếc thay là ông ấy chết rồi. (Không liên quan nhưng bức xúc nhất thời nên giãi bày qua trang giấy).

551f178f-aa0c-4777-b359-258754e46ca1

I love MJ, white socks are for him, only, please.

3) Mua hàng vì cuốn theo sales off. Kinh nghiệm của mình là nếu cửa hàng giày sale khoảng 10 – 25% thì đó vẫn là hàng tốt, họ giảm giá để giảm tồn kho, tăng thanh khoản tiền mặt làm việc khác và kích thích tiêu dùng. Nhưng nếu cửa hàng nào sale liên tục kiểu 50%, thì đó thường mới là giá trị đáng giá của đôi giày đó (nói xấu chút, kiểu của Aldo). Một số hãng giày danh tiếng cũng có sale 50%, nhưng thường là do hàng hơi bị lỗi mốt hay size lạ (quá nhỏ hoặc to), tuy nhiên chất lượng vẫn rất đáng mua nếu bạn có nhu cầu. Rút lại: vẫn nhớ kiểm tra da, đế và PHẢI thử giày để không mua hớ.

4) Ham hàng rẻ. Dạo quanh Facebook không khó để thấy những shop bán những loại giày tây có kiểu dáng đáng lý phải ở khung giá tương đối cao, kể cả Oxford wholecut (dạng này khó làm và thường đắt) với giá chỉ 600,000 – 700,000. Dù hình ảnh qua web rất rất là lung linh, nhưng sự thật mình đi mục sở thị thì thấy ra sau:

a/ Đó không phải là da.
b/ Nếu đó là da, da đó rất rất xấu. Mình chỉ cần dùng ngón tay ấn vào sẽ thấy da hoàn toàn không có đàn hồi, nhăn rất nhanh và xấu, khả năng làm từ da genuine leather (loại da hạng 3) rất cao. Ngoài ra đế cao su và gỗ có chất lượng khá kém. Budget này thực sự là KHÔNG có giày tốt để mua, cho dù là giày 2nd hand hạng nhất nhì(giày 2nd sẽ có bài viết khác). Các bạn tốt nhất, nếu cần gấp giày tây, hãy nhắm những hãng như Vinagiay – giá rẻ và chất lượng tạm. Còn nếu không, để dành mỗi tháng một ít để mua giày cho đúng giá, đi tốt sức khỏe và nhận được nhiều lợi ích hơn rất nhiều.

c/ Form giày rất “lạ”. Dài và rộng không hề tỷ lệ với nhau. Lý do mình phỏng đoán do người làm ra sản phẩm này sử dụng form giày có chất lượng không tốt. Tuy nhiên ở góc chụp có chủ ý, sản phẩm vẫn nhìn khá bắt mắt.

5) Đừng mua giày đế gỗ (có đó). Thường có một số shop nhập giày China về bán sẽ dùng gỗ thay cho da làm đế để nhìn vẫn lịch mà giá rất mềm. Gỗ là loại vật liệu không đàn hồi được, nên bạn đi nhiều chừng nào, gót chân bạn sẽ càng hứng lực chừng ấy. Ngoài ra, gỗ chịu nước rất kém. Cơn mưa đi qua và đôi giày cũng sẽ khó ở lại.

6) Mua chỉ vì brand. Nếu có thể, hãy mua giày của hãng trực tiếp sản xuất. Ví dụ: mình từng thấy một đôi của Pierre Cardin, chất lượng tầm tầm bậc trung có giá đắt gần gấp đôi một đôi tương tự tại hãng khác tự sản xuất. Shock of the month: giá đó còn là giá đã giảm 50% của PC (wth!!!). Brand không làm mình sống tốt hơn được, chất lượng và giá hợp lý thì có thể.

One last thing, good things don’t come cheap. Nếu bạn thấy hầu như những nhà giày danh tiếng bán đôi này với giá thế này, và có một brand khác trong cùng điều kiện kinh doanh tương tự bỗng dưng bán được với giá không chỉ rẻ hơn 10, 20% mà là 60%-70% thì nên bo xì nó từ đầu. Facebook ads và photoshop vẫn lừa được khối người.

Tóm lại: Người mua giày, cũng như mua nhà, mua điện thoại, mua thịt, mua rau: phải tự trang bị kiến thức cho mình trước. Do your homework. Một người mua giày sành sẽ biết rõ họ muốn gì, khoảng giá nào và thường là mua ở đâu để có sản phẩm đó (và họ vẫn có thể mua nhầm). Còn đối với người mới làm quen, thì việc tìm hiểu, đi thực tế vòng quanh các nhà giày để thử sẽ là trải nghiệm rất tốt để tìm kiếm đôi giày đầu tiên phù hợp với nhu cầu của mình. 

Trước mắt mình share  vậy, còn mấy phần sau sẽ viết tiếp vì bài cũng dài rồi, người đọc dễ ngán (kiểu bài tập làm văn không nên quá hai tờ giấy đôi :D). Cám ơn các bạn đã đọc bài.

Nói về giày tây (Pt 1) – Chọn được đôi giày đầu tiên

Giày tây (dress shoes) là thứ gần như không người đàn ông nào thiếu được trong đời, bất kể nghề nghiệp. Nhưng tình cảnh chung của rất nhiều bạn bè tại Việt Nam là thông tin để tìm hiểu về giày rất hiếm, và nếu có thì cũng quá xa vời với thực tiễn nước nhà (bạn không thể chỉ cho một người đã quen đi giày Hồng Thạnh là vì sao họ nên mua đôi giày đắt hơn đôi họ đang đi đến 10 lần nếu nó không thực tế). Mình không phải người sành giày, cũng không buôn bán, nhưng sẵn có chút đam mê, nên bày ra viết bài này, để bạn bè có thêm thông tin về một trong những món phục trang đẹp nhất trong đời của đám đàn ông.

Đầu tiên, gọi chung là giày tây (tiếng Anh gọi là dress shoes) nhưng giày tây cũng có rất nhiều kiểu cách, chất liệu và thang bậc đẹp – xấu, bền – dỏm và tất nhiên về giá cả. Trọng tâm hôm nay, mình sẽ nói về quyết định khi mua đôi giầy đầu tiên, có những gì cần lưu ý.

GIÁ
Với các bạn tầm 20s – chớm 30s thì việc chơi giày chưa phải là nhu cầu quan trọng. Quần áo, xe cộ, laptop, điện máy xanh…là những nhu cầu không thể thiếu. Nhưng khi đã quyết định mua giày, hẳn bạn sẽ có những suy nghĩ đầu tiên về giá: mua bao nhiêu cho đủ?

Câu trả lời chính xác rất khó. Từ 500,000 đến 50,000,000 đều có những sản phẩm cho bạn. Nhưng thay vì nghĩ về giá, bạn nên suy nghĩ:

1) Mình mua giày để làm gì?
Ai cũng biết là giày là để đi, nhưng tùy vào môi trường sử dụng mà bạn nên chọn loại giày nào cho phù hợp với túi tiền. Nếu bạn làm công sở, thì sẽ ngồi nhiều, cũng như gặp gỡ đối tác sang trọng thường xuyên, trường hợp này thì đầu tư càng nhiều giai đoạn đầu thì về sau càng có lợi (miễn đừng vay để mua giày). Nếu bạn làm trong những ngành mà sự giản đơn là chuẩn mực hay phải tiếp xúc với sàn nước, dầu mỡ, bụi bẩn nhiều thì có lẽ nên mua những đôi theo tiêu chí rẻ, bền sẽ phù hợp hơn. Mình sẽ có một số ví dụ phía dưới, nhưng đầu tiên hãy nghĩ về việc mình mua giày để làm gì sẽ giúp bạn quyết định tốt hơn về giá.

Môi trường làm việc/học/ở của mình ra sao?
Nếu bạn làm công sở, 70% thời gian bạn sẽ ngồi, giày sẽ đi trên nền lót thảm hoặc lót gạch sạch sẽ. Nếu bạn làm trong ngành nhà hàng, xây dựng v.v… bạn sẽ cần đứng nhiều, đi trong môi trường dầu mỡ, bụi bẩn cao. Những yếu tố này sẽ tác động đến độ bền của giày.

Mẹo: Nếu bạn phải đứng nhiều, tuyệt đối đừng mua giày cao. Mình biết có nhiều bạn chiều cao khiêm tốn, nhưng chiều cao là thứ có thể khắc phục bằng cách sử dụng quần áo vừa form, cũng như nâng cao sự tự tin (cái này quan trọng nhất), không nên bằng giày. Chọn những đôi giày thoải mái sẽ giúp người mang giữ sức khỏe và tự tin hơn nhiều một đôi giày nhìn được, nâng thêm chút cm mà khó chịu kinh ra mỗi khi đứng lâu.

Mình có đi thường xuyên không?
Đây cũng là một tiêu chí khá quan trọng. Có người sẽ cần đi giày hàng ngày (ví dụ những bạn làm trong ngành quảng cáo, sales v.v..) để meet to impress. Cũng có những bạn mua về và chỉ đi khi có a) đám cưới trong nhà, b) đám cưới bạn, c) đám cưới của mình. Dù ít hay nhiều, đầu tư vào 01 đôi giày tốt luôn là lựa chọn đứng đắn, mua ít mà đáng sẽ tốt hơn mua nhiều nhưng không đôi nào ra hồn. Ít mà chất, đó là tiêu chí.

2) Vì sao giày có nhiều mức giá?
Chất lượng, kiểu dáng và thương hiệu. Thường thì đây là 3 yếu tố đánh mạnh nhất vào giá thành của một sản phẩm giày. Mình tạm gọi giày từ 2,000,000 trở xuống là giày phân khúc thấp, giày từ 2,000,000 – 10,000,000 là trung và hơn nữa là cao cấp.

img_20161205_164430

Veritas -Brand Việt giá cao (Đế Goodyear rãnh lấp)

CHẤT LƯỢNG
Đế và mũ giày. Bạn hãy nhìn xem:
ĐẾ (Sole)
Với các loại giày hiện nay có giá <2,000,000 thì 90% sẽ làm đế từ cao su, và phương pháp dán đế (cement construction) là tuyệt đại đa số. Điều này không có gì sai khi khí hậu Việt Nam mưa nhiều, đường nhiều ổ gà và tai nạn dễ xảy ra. Tuy nhiên, ngay cả trong dòng đế cao su vẫn có nhiều loại đế. Giày tốt sẽ đúc đế khá liền mạch, không có thừa thẹo, nhìn tổng thể đôi giày vẫn ổn theo giá thành cho phép. Tuy nhiên, nếu thấy sản phẩm có lỗi như rìa không cắt đẹp, cao su nhìn không đều màu (do sử dụng loại rẻ tiền) thì kiên quyết không mua, bạn đi được vài tháng đế sẽ thủng/gãy hay mòn rất nhanh. Phí tiền không đáng.

img_20161205_164205

Giày Oxford của Vinagiay – dù kiểu dáng hơi ngang và chán. Chất lượng sản phẩm của Vinagiay có lẽ là ổn nhất trong phân khúc giày bình dân. Đế đúc vững và nhẹ.

Các dòng giày phân khúc cao hơn thì thường là sử dụng đế da, và sẽ có rất nhiều lựa chọn hơn về cấu trúc giày (nhiều bạn mới sẽ nhầm đó là…gỗ, mình mua hàng ngay cả trong Takashimaya mà salesmen vẫn vui vẻ bảo đế giày làm bằng gỗ – wth!!). Nhiều người có lẽ vẫn xa lạ với khái niệm giày có đế bằng da, nhưng nói về nó sẽ là một bài viết khác. Đế da hay cao su, quan trọng vẫn là chất lượng trong khung giá thành sản phẩm.

Mũ giày (Upper)
Chất lượng da chứ không phải kiểu dáng sẽ quyết định mũ giày có bền hay không. Nói về da sẽ cần vài quyển sách, ở đây mình chỉ nói những ý quan trọng nhất:
1/ Độ mịn:
Da giày được thuộc từ da động vật, và động vật có..lỗ chân lông. ĐỪNG mua các loại giày nhìn bóng loáng, mịn màng nom đỏng đảnh mà không thấy lỗ chân lông (không tính da cá sấu hay bò sát). Đó là loại da thường chất lượng kém, phải phủ một lớp hóa chất lên để che giấu khuyết điểm và tăng dộ dày và “đanh” cho lớp da, loại da này còn gọi là corrected leather. Da dù chất lượng thuộc và xuất xứ ở đâu cũng cần đảm bảo thoáng khí và co giãn tốt. Loại da che phủ sẽ rất, rất, rất cứng khi đi lại, nhăn/gãy rất nhanh và hầu như không thể phục hồi hư hại. Tệ nhất là sau thời gian ngắn sử dụng, lớp che phủ sẽ bay mất, để lại một đôi giày làm mình nghĩ đến 101 con chó đốm.

NÊN mua các loại giày có lỗ chân lông (chuyên môn sẽ có các loại full grain, top grain), nếu bạn mới đi mua giày, thì lựa chọn đó sẽ giúp bạn có đôi giày thoải mái khi sử dụng hơn.

img_20161204_122516

Ban đầu corrected leather sẽ rất đẹp, cho đến khi gãy ra trong quá trình sử dụng

2/ Xuất xứ
Da tốt nhất thế giới, theo thiên hạ thường chấp nhận sẽ đến từ các nhà thuộc da Pháp (Annonay, Dupuy ), Ý (Polaris..) v.v.. kém hơn sẽ là các nhà thuộc da ở Nga, Ấn, Bangladesh (triển lãm da giày Việt Nam ở SECC đa phần là suppliers từ các bạn Cô Dâu 8 tuổi sang quảng cáo). Da Nhật thì mình chưa có để trải nghiệm nhưng tiếc nhất là da Việt thường được đánh giá là kèm hơn hàng ngoại nhập. Lý do: mỗi nơi thuộc sẽ có bí kíp của họ. Cũng như tại sao cầu thủ Brazil đá hay hơn cầu thủ Việt Nam, chất lượng da thuộc là tổng hòa nhiều yếu tố nhà nghề mà không thể 1,2 lý do giải thích được. Da tốt hơn sẽ luôn bền hơn, chịu năm tháng, mài mòn tốt hơn, và chắc chắn là chịu được lực nén để lên khuôn giày tốt hơn. Theo mình biết thì hiện nay đa số các nhà làm giày phổ thông ít khi public nguồn da của mình, nhưng theo mức giá thành và phân hạng như trên thì các bạn cũng có ít nhiều phỏng đoán về xuất xứ đôi giày mình mang.

img_20161108_145106

Full Brogue (Fugashin) sử dụng da Dupuy. Nếu biết chăm sóc, giá trị sử dụng của da này là 10 – 20 năm.

Đừng mua giày giả da, đừng.
Đây là loại giày nhãn LD (lề đường) giả LV mà bạn hay thấy với giá sale đến kinh ngạc, từ 100,000-200,000. Nếu kinh tế cho phép, bạn đừng mua loại này. Nó sẽ làm chân bạn phồng, rộp, đau gót, nhức lòng bàn chân và hư trong vòng 1 tháng. Tiền vẫn là tiền, nên nếu chưa gấp, để dành và mua đôi tốt hơn sẽ là ổn nhất.

KIỂU DÁNG

Nói về kiểu dáng giày thì rất nhiều (cần bài khác). Nhưng trong nội dung hôm nay, mình có thể tóm lược như sau:

  1. Giày dây cột khép (Oxford)
  2. Giày dây cột mở (Derby)
  3. Giày lười/Giày xỏ (Loafers Slip-on, Moccasins)
img_20161208_111842

Giày Oxford – Half brogue của hãng Roger (brand Việt), đế Goodyear Welted

GIÀY ĐI ĐƯỢC BAO LÂU
Cuối bài viết này, mình trả lời câu hỏi mà ai cũng từng hỏi nhân viên bán hàng. Tất nhiên, nhân viên bán hàng sẽ không đủ khả năng giải thích cho bạn được, vì họ cũng không phải là bạn để trả lời những câu hỏi sau:

1) Mình đi thường xuyên không?
2) Mình có bảo dưỡng giày không?

img_20161206_113111

Một sản phẩm giày giá dưới 1,000,000 của Công ty giày Quân đội, mình dùng thường xuyên 2 năm qua. Vẫn rất ổn.

Một đôi giày bình thường, phân khúc thấp nếu bảo dưỡng tốt và mua được từ nhãn hàng kém tên tuổi (ít phí cho thương hiệu, cửa hàng sang trọng, nhân viên và do đó dành được nhiều chi phí hơn cho việc mua nguyên liệu tốt) sẽ đi được trên dưới 1 – 2 năm theo kinh nghiệm của mình (thường sẽ bị mòn, rách đế, nếu bạn sửa lại sẽ đi được lâu hơn, tất nhiên là với điều kiện mũ giày phải còn dùng được). Tốt nhất, bạn nên học thêm một ít phương pháp bảo quản giày, nhất là phần mũ giày, của bền vẫn do người. Hy vọng ít chia sẻ hôm nay sẽ giúp các bạn có thêm ý tưởng khi mua giày tây cho mình. Thắc mắc, bạn vui lòng chia sẻ thêm nhé. Chúc bạn vui và có đôi giày đầu tiên như ý.

Toàn bộ hình ảnh sản phẩm giày do người viết tự thực hiện.

TUYỂN DỤNG NGÀNH ĂN UỐNG – ỨNG VIÊN NGÀNH NÀY LÀ AI? (P2)

Tùy theo nhu cầu của từng mô hình cụ thể, cũng như tình hình tài chính, khả năng quản lý và nhất là đặc thù của thương hiệu mà mình sẽ tuyển nhân sự sao cho phù hợp. Ví dụ đơn giản: nếu brand của bạn là một brand dành cho teen, giới trẻ à hạn chế/không nên tuyển nhân sự lớn tuổi quá, họ sẽ khó hội nhập. Cũng như ít ai muốn đi vào một quán trẻ mà gặp một nhân viên đáng tuổi cô chú mình phục vụ mình cả. Nếu thực sự cần những nhân sự này, có thể sắp cho họ làm back house (bếp, pha chế, v.v…). Ngoài ra, điểm tế nhị là nên xem thử độ tuổi của người chủ, tính tình họ thích tuyển dụng ra sao. Ai cũng muốn làm theo ý mình, người làm cho mình cũng vậy. Bạn nên hiểu rõ nhu cầu của người chủ/đầu tư trước để tránh chuyện tế nhị là tuyển người vào rồi, nhưng người chủ không thích. Vấn đề này thì đòi hỏi kỹ năng ‘Đắc nhân tâm’ hơn là kỹ năng phỏng vấn.

Điểm tiếp theo, là bạn nên hiểu rằng không ai muốn đi làm phục vụ cả đời cả. Người Việt mình có máu làm ăn cao. Không ít câu chuyện những chủ nhà hàng, café ngày xưa cũng từng làm nhân viên, nhưng sau nhiều cố gắng họ cũng tự đi lên được. Thông thường, nhân sự ngành này mình chia làm 4 group sau:

Untitled

  1. Tay nghề thấp, nhu cầu kinh tế cao:

Thường các bạn này đi làm là phần nào vì muốn tự lập (theo ý nghĩa nào đó), không muốn bị gia đình kiềm tỏa, muốn có nhu cầu xã hội, hoặc thậm chí là chỉ để giết thời gian. Nghe có vẻ hơi thành kiến, nhưng hình như theo kinh nghiệm riêng của mình thì ngành ăn uống, nhất là ở level entry khó thể nào đem lại thu nhập như mong muốn cho các bạn có nhu cầu kinh tế cao được. Đặc điểm nữa là hầu như các bạn này hầu như chưa đi làm bao giờ.

Nếu bạn đang phỏng vấn các hồ sơ nhóm này, bạn nên hỏi rõ lý do vì sao muốn đi làm, và nếu được thì nên có một cam kết rõ ràng giữa hai bên về thời gian đi làm tối thiểu. Và tốt là phải nói rõ cho các bạn ấy hiểu về môi trường ngành này : vất vả và ít hào nhoáng. Mình đã gặp vài trường hợp gãy gánh nửa chừng vì gia đình ép không cho đi làm nữa, vì sẽ làm mất mặt cha mẹ. Nghe mà như sét đánh ngang tai..

  1. Tay nghề thấp, nhu cầu kinh tế thấp:

Đây là nhóm để tuyển dụng khá tốt. Đặc biệt nếu mô hình của bạn chưa quá đòi hỏi kinh nghiệm cao. Các bạn thuộc nhóm này thường là sinh viên, hoặc các bạn đã tốt nghiệp cấp 3, chờ đợi thi lại v.v.. nhóm này thường rất cần công việc, và họ có thái độ tương đối nhẫn nại hơn.

Tuy nhiên, người tuyển dụng cần lư ý một vấn đề như sau : các bạn này thường trẻ tuổi, và rất ham làm, rất ham tìm kiếm thu nhập mới. Nếu mô hình của bạn thực sự không có quá nhiều lợi nhuận để chia sẻ, hoặc để kích thích kết quả làm việc của các bạn ấy, thì cũng khó lòng gắn bó lâu bền. Cũng như nhiều công việc khác, F&B cũng có cái gọi là ‘job maturity’ (tạm dịch là độ chín nghề), một khi các bạn nhóm này đã thành thạo một công việc nào đó, bạn cần phải hoặc tăng lương, hoặc thăng chức để giữ họ ở lại. Khác với nhóm 1, các bạn có thể dễ dàng làm việc kiểu « cho vui », nhóm này thường rất nghiêm túc trong công việc của mình.

  1. Tay nghề cao, nhu cầu kinh tế cao :

Tay nghề cao thấp cũng tùy định nghĩa trong ngành nghề, nhưng thường có 5 – 10 năm kinh nghiệm trong nghề rồi thì tạm gọi là có tuổi cao. Một khi đã quyết định phỏng vấn các nhân sự nhóm này, có nghĩa là bạn đang quyết định lựa chọn nhân sự cấp cao cho thương hiệu của mình. Đây không phải chuyện nhỏ, đặc biệt là dành cho các chủ công ty/cửa hàng còn nhỏ, hoặc chỉ mới phát triển giai đoạn đầu. Mình không có nhiều kinh nghiệm trong mảng này, nhưng theo chỉ dẫn chung, người tuyển dụng tình huống này nên tự đặt ra các câu hỏi như sau :

  • Có nhất thiết phải tuyển người này không ? Vì sao ? Vì đây là một con người dành cho vị trí tương đối cao, với tay nghề cao, và nhu cầu kinh tế cũng cao, thể hiện rõ là họ đòi hỏi không chỉ có chế độ chính sách tốt, mà còn phải có môi trường làm việc chuyên nghiệp cho họ thăng tiến, hoặc kiếm thêm các thu nhập khác. Theo kế hoạch kinh doanh và phát triển hiện nay, doanh nghiệp mình có kham nổi cả nhu cầu vật chất và tinh thần cho nhóm nhân sự cao cấp này không ?
  • Người chủ doanh nghiệp có làm việc được với họ không ? Câu hỏi này rất quan trọng. Người ta thường nói người khởi nghiệp giỏi là người biết quản lý, lãnh đạo người có kỹ năng giỏi hơn mình. Nhưng thực tế là chuyện này còn tùy vào kỹ năng của người chủ/quản lý doanh nghiệp nữa.
  1. Tay nghề cao, nhu cầu kinh tế thấp:

Sorry, khó kiếm người như vậy lắm. Nếu có, bạn vui lòng check kỹ CV của người ta trước khi phỏng vấn nhé. Mình gặp một CV rất hào nhoáng, tự xưng học ở rất nhiều nơi, chấp nhận mức lương thấp mà không đòi hỏi gì cả. Nhưng khi check Facebook bạn này thì..hình như hông phải vậy rồi. 🙂

MỘT SỐ KINH NGHIỆM LẶT VẶT KHÁC

  • Phải có thời gian cam kết làm việc tối thiểu. Thường chí ít là 3 tháng. Bạn nhớ phải có điều khoản này khi bắt đầu làm việc với các bạn ứng viên.
  • Các bạn ngành này thường hay nhảy chéo. Đặc biệt nếu cửa hàng của bạn nằm trong một khu tấp nập kiểu ở Phan Xích Long, Phú Mỹ Hưng, hay đặc biệt là trung tâm thương mại. Điều này cũng có cả tốt và xâu, dành cho cả hai bên.

a/ Dễ nhất là tìm người. Vì khi cần thì bạn chỉ cần có mối quan hệ tốt với các cửa hàng còn lại, hỏi xin người thì họ có thể giới thiệu nhanh cho được. Các lợi nữa là việc học tập lẫn nhau. Muốn biết mình hay hay dở, bạn chỉ cần dành thời gian quan sát cách các nhân sự cửa hàng khác làm việc ra sao để có đúc kết. Rất nhiều kinh nghiệm training mình đã học được chỉ nhờ cách quan sát này. Có nhiều chi tiết nhỏ nhặt nếu bạn để ý được thì sẽ thấy nó còn thể hiện cả tư duy kinh doanh của thương hiệu/người chủ sở hữu ở đây (ngành F&B đòi hỏi bạn phải quan sát rất nhiều, và phải rất tỉ mỉ, đôi khi phải nói là « xét nét »).

b/ Còn nếu về cái hại thì là ngược lại, nhân viên của bạn sẽ dễ dàng biết được chính sách, cách đào tạo, môi trường làm việc các nơi khác. Nếu không thích cửa hàng bạn nữa, họ nhảy cũng nhanh (tất nhiên với điều kiện là họ làm việc tốt và có đạo đức công việc). Giữ người tốt là một bài toán khó ở đây. Cái nữa là việc các bạn sẽ có thời gian, không gian và đặc biệt là người ngoài cuộc để trút bầu tâm sự ngoài giờ. Đây là chuyện không thể tránh được, trừ khi công ty ra chính sách khắc chế rõ ràng việc không được giao du, phát tán thông tin nội bộ ra kèm theo chế tài, thì việc rõ rỉ thông tin qua kênh này là chắc chắn. Việc xấu dễ đồn xa hơn việc lành, người tuyển dụng nên nhắc nhở điều này với các ứng viên.

  • Đừng tô hồng về môi trường làm việc. Trừ những người không quá nghiêm túc, còn thường ai cũng sẽ hỏi thăm về nơi mình nộp đơn trước xem môi trường ra sao. Đừng vì quá thích một ứng viên nào mà tìm cách tô hồng mọi thứ nhằm giữ họ. Vì một khi sự thật phơi bày (và nó sẽ phơi bày) thì không chỉ bạn mất người, mà đây còn ảnh hưởng đến thương hiệu về sau.

Đó là một số kinh nghiệm mình ghi chép lại trong quá trình làm việc của mình. Tuyển dụng là một phần trong nhân sự, dù ở cấp độ nào cũng phải là chuyện dễ. Ngành F&B có đặc thù là tỷ lệ turn over (thay thế nhân viên) rất cao. Một phần có thể do nhiều lý do tính chất riêng của ngành này. Dù không phải bao giờ việc thay thế nhân viên do lý do tự nhiên cũng là việc xấu (đôi khi là tốt khi bạn không còn có thể đào tạo nâng cao, hoặc thử thách nào lớn hơn cho họ), việc giữ nhân viên làm việc với cửa hàng/thương hiệu một thời gian tối thiểu cũng giúp bạn giảm được rất nhiều công sức đào tạo, tuyển dụng, và nó giúp bạn có được văn hóa làm việc mang tính bền vững hơn.

Ngoài những việc trên ra, thì kinh nghiệm vụn vặt, chưa đúc kết được mình cũng chưa tiện chia sẻ. Tuy nhiên, hy vọng mấy ghi chú trên sẽ giúp ích được cho các bạn chủ doanh nghiệp/quản lý doanh nghiệp ngành dịch vụ ăn uống có ít nhiều tham khảo mới trong công việc. Bạn nào có thắc mắc, hoặc muốn trao đổi thêm, vui lòng gửi email cho mình. Chúc các bạn thành công !

TUYỂN DỤNG NGÀNH ĂN UỐNG – KINH NGHIỆM CHO MÔ HÌNH NHỎ (P1)

“Công việc như hôn nhân ở chỗ: hạnh phúc không thể chỉ của bên nào.” 

Từ ngày bắt đầu hỗ trợ xây dựng đội ngũ The Bean Store đến nay thì không nhớ mình đã ngồi trước bao nhiêu ứng viên. Chỉ nhẩm  tính là nếu lúc đầu, cả team chỉ cỡ 10 người, thì nay con số có lúc đã tăng gần gấp 3. Mỗi ứng viên cần khoảng tỉ lệ 3 – 4 cuộc phỏng vấn (trung bình, vì có lúc chỉ gặp đã tuyển ngay vì quá phù hợp, có lúc thì chần chừ hay tìm mãi không được). Chưa kể số lượng nhân viên nghỉ việc, ra vào thường xuyên…tạm ước là trong hơn một năm qua, chắc phỏng vấn cũng không dưới trăm người được.

Nếu bạn search nhanh Google, LinkedIn, hay cả Vietnamworks thì kinh nghiệm về tuyển dụng nói chung là nhiều. Nhưng kinh nghiệm tuyển dụng cho ngành dịch vụ ăn uống phải nói là rất hạn chế, đặc biệt là tại Việt Nam, nếu có thì toàn mấy bài dịch từ các website nước ngoài và toàn sao chép rất nhiều. Đặc biệt là kinh nghiệm tuyển dụng dành cho các mô hình nhỏ, khởi nghiệp ngành này thì gần như là…zero. Trong khi nhân sự tuyển cho ngành rất khác các ngành khác. Theo ý cá nhân, mình vẫn chưa tìm thấy một network nào đủ mạnh để người trong ngành này gặp nhau rộng rãi được (trừ khi hội ngộ tại…Phòng Y Tế ra – nhưng đây là câu chuyện khác). Đây tạm gọi là mình viết ra vài XP tu luyện được, nghe ngóng được, dụ khị anh chị đời trước để biết v.v.. cái chính là hy vọng bạn nào quan tâm đến ngành này có thể tham khảo, ngoài ra, bạn nào đã chinh chiến đầy mình rồi, hy vọng sẽ góp ý giúp để các bạn sắp khởi nghiệp, đang khởi nghiệp ngành làm rể triệu họ này có thêm kinh nghiệm.

MẤY ĐIỀU CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI TUYỂN

  1. Bạn phải biết rõ nhất về công việc bạn muốn tuyển vào:

Nhưng quan trọng hơn hết là mình phải hiểu xem công ty/cửa hàng mình đang tuyển dụng có nhu cầu như thế nào Nhu cầu thể hiện qua các câu hỏi tự vấn sau:

  • Mình muốn tuyển vị trí vào làm gì?
  • Người này phải làm ra sao thì mới gọi là tốt? (Thế cho KPI kiểu corporate)
  • Công việc này cần người có kỹ năng/tính tình ra sao?

Lưu ý nho nhỏ: người tuyển dụng ngành ăn uống phải gạt bỏ suy nghĩ kiểu “việc ngắn hạn”, “việc bán thời gian”. Không! Đã đi làm thì công việc nào cũng nghiêm túc như công việc nào. Chính đội ngũ tuyển dụng một khi còn tư duy đó thì sẽ rất dễ dãi, thậm chí là thay vì tuyển người để hoạt động được hiệu quả hơn – tự bạn lại làm cho chi phí hoạt động đắt đỏ hơn (vì sao thì phần 2 – khi phân tích từng dạng nhân viên ngành này mình sẽ nói rõ hơn). Ngoài ra, bạn phải là người hiểu rõ công việc hơn ai hết. Nếu bạn chỉ là người tuyển dụng giúp, chứ không phải quản lý trực tiếp công việc này thì nhất trí là nên có input ý kiến từ người điều hành trực tiếp về vị trí này.

  1. Viết một bảng mô tả công việc thật rõ ràng:

Sau khi bạn đã list ra một bảng hướng dẫn rõ ràng về văn hóa nội bộ, đặc thù sản phẩm của thương hiệu/cửa hàng như phần 1. Những sản phẩm khác nhau sẽ có những yêu cầu, sức hút khác nhau với từng dạng ứng viên, từ tuổi tác, giới tính cho đến sở thích. Ví dụ:

1) Mô hình như TBS do đặc thù sản phẩm có xu hướng nữ tính. Nên gần như 80% ứng viên sẽ là các bạn nữ. Các bạn nam thì lại thích các mô hình mang tính ‘manly’ hơn. Tuy nhiên tựu trung thì nhân sự nữ ngành này chiếm tỷ lệ nhiều hơn.

2) Phải nhớ là nếu bạn tuyển nhân viên phục vụ, thì việc quan trọng là họ sẽ phục vụ ai? Tùy theo tính chất khách hàng của quán mà mình suy xét. Ví dụ nếu phục vụ khách dạng trendy, urban hay high-class thì nên tuyển bạn nào có ngoại hình, giọng nói (đừng nặng phương ngữ quá) và cả tính tình cho hợp. Không thì các bạn dễ cảm thấy lạc lõng, bực bội thay vì thích thú tiếp xúc với khách hàng.

Lưu ý là ở các mô hình thuộc dạng micro (siêu nhỏ) – tầm 5 ~ 10 người, thì người chủ sở hữu sẽ có thói quen chọn lựa nhân sự làm sao cho phù hợp với tính cách riêng của mình. Người tuyển dụng, phải lưu ý những điểm nhạy cảm này để công việc suôn chèo mát mái hơn. Bảng mô tả công việc này cũng giúp bạn up lên các kên tìm người dễ dàng hơn.

Lưu ý: Đừng viết chung chung. Và nên thể hiện đam mê sản phẩm, văn hóa công ty/cửa hàng thật mạnh vào mẫu quảng cáo tìm người. “Likes attract likes”:nếu bạn thể hiện được cá tính của thương hiệu vào bài viết, thì nhiều khả năng là những ứng viên cũng sẽ là những người có phong cách na ná như vậy. (Đây là bài mình viết khi tuyển người ở TBS). Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thử xem các nơi khác họ làm ra sao. Hint: Đừng dối lòng, đánh bóng quá đáng. Mình có thể dụ một, hai ứng viên vào làm được, nhưng nếu môi trường không tốt thì mô hình tuyển dụng không ổn định được đâu.

CÁC KÊNH QUẢNG CÁO TÌM NGƯỜI

Nếu cửa hàng của bạn ở một địa điểm bắt mắt, mật độ giao thông đông đúc, thì cơ hội bảng tuyển dụng của bạn được nhiều người lưu ý chắc chắn sẽ rất cao. Tất nhiên là không kể nếu bạn đã có một brand nổi tiếng, nhiều người yêu thích/biết đến thì có lẽ không bao giờ thiếu hồ sơ để phỏng vấn. Nhưng nếu brand bạn nhỏ (và phần nhiều là vậy), thì bạn hiếm khi sẽ có sẵn nguồn hồ sơ dồi dào và có chất lượng. Như nhiều công việc tuyển dụng khác, bạn sẽ có một budget lương nhất định, và bạn cũng muốn tuyển được người tốt phù hợp nhất. Vì sao là phù hợp, chứ không phải tốt? Vì tìm người cũng đôi khi như đi…siêu thị, phải lựa budget mà chọn người. Mình từng gặp những bạn quá tốt là quá xá, nhưng do lương lậu mà không thu hút họ được, tiếc lắm nhưng thôi thì tiền ít mà tuyển được người hay mới đáng mặt anh tài vậy. Càng có nhiều ứng viên thì càng dễ lựa. Các kênh thông thường có thể nói là sau:

  1. Người quen:

10478145_890468847634721_6528986123392781400_n

Đa phần là nhân viên trong công ty/cửa hàng sẽ giới thiệu khi bạn cần. Có điều, từ đầu đã phải có chính sách là không ưu tiên mối này hơn các nguồn khác, bạn mới có thể công tâm chọn lựa. Mình đọc một số bảng nội quy tham khảo từ các nhà thầu dịch vụ ăn uống quốc tế thì họ quy định rất rõ về vấn đề này – vì trừ khi là công ty gia đình, việc cho nhiều họ hàng của một nhóm nhân viên làm chung dễ có nhiều chuyện tế nhị xảy ra. (Tham khảo tại * Đây là Employee Handbook của Miracle Restaurant Group – chủ sở hữu franchise thương hiệu Donkin Donuts).

  1. Facebook/Twitter của chính công ty:

Theo kinh nghiệm cá nhân thì thường chính một số khách hàng của bạn sẽ trở thành những nhân viên rất tốt (hiển nhiên với điều kiện bạn cũng là nơi làm việc tốt). Có điều nhớ REPLY cho tất cả mọi inquiry, và nếu đã đủ người rồi, thì hãy hẹn/lưu lại contact dư. Sau này nếu cần, mình sẽ tái liên hệ lại (và sẽ sớm thôi, vì trong ngành này turnover rate/tỷ lệ thay thế nhân viên rất nhanh).

1463931_631741903542289_1255228368_n

  1. Gửi thẳng cho các trường du lịch – khách sạn:

Mỗi khi có việc, mình đều gửi thẳng đến phòng giáo vụ của trường (liên hệ tại đây). Và thường thì sau vài tuần sẽ có sinh viên trường đến giới thiệu. Các bạn diện này thường được đào tạo ổn, và ít nhiều hiểu về công việc nên chất lượng khá tương đối – phù hợp các cửa hàng nào cần có nhân sự kinh nghiệm tốt.

TRƯỜNG TRUNG CẤP DU LỊCH VÀ KHÁCH SAIGONTOURIST:

23/8 Hoàng Việt, phường 4, Tân Bình, Ho Chi Minh

Phone: 38442238

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ DU LỊCH SÀI GÒN:

Cơ sở 1:              347A Nguyễn Thượng Hiền, P.11, Q.10

Cơ sở 2:              145 – 147 Xuân Hồng, P.12, Q. Tân Bình
Điện thoại:          (08) 38 344 856 – 38 344 916 – 62 908 923 để gặp Tư vấn nhấn 104, 105
Đường dây nóng :   090 677 6471, 098 857 5086
Email:                  truongdulichsaigon@gmail.com

  1. Đăng tin tuyển dụng online:

Không phải trang nào cũng tốn tiền. Nhưng bạn sẽ cần trả phí nếu muốn tuyển các vị trí cao, hoặc đòi hỏi kỹ năng nhất định, thì nên sử dụng dịch vụ của Vietnamworks, Kiemviec. Ngoài ra, các kênh tuyển không tốn tiền sau cũng có thể được sử dụng:

  1. http://hcm.vieclam.24h.com.vn/
  2. http://www.timviecnhanh.com/

Còn nhiều trang khác (như Chotot.vn, etc). Nhưng hai trang trên là tương đối hữu hiệu.

Lưu ý : NOTE thật rõ ràng yêu cầu tại nơi tuyển dụng ra. Có lần mình bị một ứng viên nằng nặc đòi phỏng vấn, nhưng không muốn làm vị trí nhân viên phục vụ. Lý lẽ của bạn là do không thấy ghi rõ là làm phục vụ, nên bạn muốn được phỏng vấn làm..vị trí khác (dù công ty không cần).

Điểm trừ: Các trang này SPAM cực kỳ. Bạn nhớ cài filter để khỏi bị quấy rối.

Tạm thời hôm nay viết đến đây. Phần sau mình sẽ nói rõ hơn về tâm lý, các phân tích nhu cầu của ứng viên và đặc thù các nhóm (kèm theo một số chuyện vui trong ngành khác). Nếu như phần trên là về biết mình, thì phần sau sẽ nói rõ hơn về biết người , có vậy mới bách tuyển bách trúng được. Mọi ý kiến đóng góp, phiền bạn vui lòng comment/reply cho mình biết nhé. Xin cám ơn và hẹn đăng tiếp.

PS: Mình chuyên marketing, chứ không phải HR. Mọi kiến thức phía trên có thể không phù hợp trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Bạn nào lỡ làm theo bị trục trặc mình xin cáo lỗi. 🙂